Członkowie rodziny po hiszpańsku: cała la familia w jednym miejscu

Zasada, dzięki której członkowie rodziny po hiszpańsku są dwa razy łatwiejsi

Zacznij od niej, bo oszczędza mniej więcej połowę wkuwania. W hiszpańskim liczba mnoga rodzaju męskiego obejmuje grupę mieszaną.

Sam mechanizm już znasz: polska liczba mnoga męskoosobowa robi dokładnie to samo. Kuzyni to kuzyn i kuzynka, dziadkowie to babcia i dziadek. Nowe jest to, że hiszpański stosuje tę regułę bez wyjątków — także tam, gdzie polszczyzna wstawia zupełnie osobne słowo. Na rodziców, rodzeństwo i dzieci hiszpański nie ma oddzielnych wyrazów i wcale ich nie potrzebuje.

Czyli mis padres to moja mama i tata, a nie dwóch ojców, a mis abuelos to babcia i dziadek. Naucz się jednego słowa w rodzaju męskim, dostajesz trzy znaczenia: mężczyznę, grupę samych mężczyzn i grupę mieszaną.

Dwa wiersze zdradzają, ile pracy ta zasada odwala. Polski na sobrinos potrzebuje czterech osobnych słów, bo rozróżnia dzieci brata i dzieci siostry. Hiszpański nie rozróżnia i ma jedno.

Haczyk, o którym warto wiedzieć pierwszego dnia

Skoro liczba mnoga rodzaju męskiego pracuje na dwa etaty, część zdań jest naprawdę dwuznaczna. Tengo dos hermanos znaczy „mam dwóch braci” albo „mam dwoje rodzeństwa” i rodzimi użytkownicy też tego nie rozstrzygną. Po polsku ta dwuznaczność nie istnieje — bracia to bracia, a rodzeństwo to rodzeństwo — więc tym łatwiej ją przeoczyć.

Rada jest prosta: mów precyzyjnie od początku.

• Tengo un hermano y una hermana. (Mam brata i siostrę.)
• Tengo dos hermanas. (Mam dwie siostry. Liczba mnoga rodzaju żeńskiego nigdy nie jest dwuznaczna.)

Zwróć uwagę, że rodzaj żeński zostaje przy dosłownym znaczeniu. Las hermanas to tylko siostry, las tías to tylko ciocie. Parasol działa w jedną stronę.

Najbliższa rodzina po hiszpańsku

Tych jedenaście słów uniesie prawie każdą rozmowę o rodzinie w twoim pierwszym roku. Ucz się każdego od razu z el albo la. Rodzaj gramatyczny masz w polskim, ale rodzajnika już nie — i to on jest tu nowy.

Trzy reguły wymowy załatwiają większość błędów początkujących. H jest zawsze nieme, więc hermano zaczyna się od zwykłego „er”. J brzmi jak polskie ch, więc hijo to „I-cho”. A ñ w słowie cuñado to nasze ń — to samo, co w „koniu”, więc akurat tego dźwięku nie musisz się uczyć.

O mężu i żonie: esposo i esposa to para bardziej oficjalna i domyślna w Ameryce Łacińskiej, a w Hiszpanii częściej usłyszysz mi marido i mi mujer. Wszystkie cztery są poprawne.

Dwa słowa gratis: hermano mayor (starszy brat) i hermano menor (młodszy brat), a do sióstr hermana mayor i hermana menor.

Dalsza rodzina po hiszpańsku

Wzór się powtarza. Naucz się formy męskiej, zamień końcowe -o na -a i masz formę żeńską.

Ostatni wiersz to pułapka, tylko inna niż dla Anglika. Po polsku rodzice, rodzina i krewni chodzą blisko siebie, więc odruchowo szukasz tej bliskości i po hiszpańsku. A tam trzy zupełnie osobne słowa: padres to rodzice, familia to rodzina, a pariente to krewny i tylko krewny. Całą dalszą familię obejmuje mis parientes; rodzice zawsze zostają mis padres.

Tam, gdzie polski dokłada przedrostek, hiszpański dokłada drugie słowo: primo hermano (kuzyn pierwszego stopnia), primo segundo (kuzyn drugiego stopnia), tía abuela (cioteczna babka), tatarabuelo (prapradziadek), bisnieto (prawnuk).

Chrzestni liczą się tu jako rodzina

W dużej części świata hiszpańskojęzycznego bycie chrzestnym to rola na całe życie, a nie tytuł na jedno popołudnie — czyli mniej więcej to, co znasz z polskich domów. Dlatego to słownictwo wraca w rozmowach bez przerwy.

Ostatnia para nie ma odpowiednika w angielskim, ale w polskim owszem — i to dokładnego. Compadre to twój kum, comadre to kuma: tak mówią do siebie rodzic i chrzestny tego samego dziecka. W obu językach zostaje się nim na dziesięciolecia.

Powinowaci po hiszpańsku: la familia política

Rodzinę męża albo żony hiszpański nazywa la familia política, dosłownie „rodziną polityczną”, i ma na jej członków osobne rdzenie zamiast doklejania „-in-law” do wszystkiego, jak robi angielski.

Dla ciebie to dobra wiadomość, bo polski działa tak samo. Teść, teściowa, szwagier, szwagierka, zięć, synowa — sześć niezależnych słów, jeden do jednego z hiszpańskimi. Ta tabela to nie nowy system, tylko podmiana słownika.

I tu właśnie skrót z liczbą mnogą się psuje. Suegros działa, cuñados działa, ale yerno i nuera pochodzą od różnych rdzeni, więc nie ma nad nimi parasola. Mis yernos to moi zięciowie i nic więcej. Żeby powiedzieć „zięć i synowa”, trzeba wyliczyć: mi yerno y mi nuera. Polski robi to identycznie, bo zięć i synowa też nie mają wspólnej liczby mnogiej, więc ten wyjątek dostajesz w prezencie.

Wiersz z consuegro zasługuje za to na drugie spojrzenie. Rodziców swojego zięcia albo swojej synowej opiszesz po polsku dopiero całą frazą; hiszpański ma na nich jeden rzeczownik i używa go bez skrępowania.

Do dalszych powinowatych dokleja się político albo política: tía política to ciocia przez małżeństwo, a primo político — kuzyn przez małżeństwo.

Rodzina patchworkowa po hiszpańsku

Ta grupa słów działa na jednym zgrabnym przyrostku. Dodaj -astro albo -astra do wyrazu podstawowego i masz krewnego przyszywanego.

Różnica, którą warto trzymać w głowie: medio hermano i media hermana mają z tobą jednego wspólnego rodzica, czyli to dokładnie polski brat przyrodni i siostra przyrodnia. Hermanastro i hermanastra to dzieci twojego ojczyma albo twojej macochy, bez pokrewieństwa krwi — a na nich polski osobnego słowa nie ma. W praktyce granica się zaciera, bo SpanishDict podaje dla hermanastro oba znaczenia, więc kiedy zależy ci na precyzji, mów medio hermano.

Zwróć uwagę na zgodę w media hermana. Medio zachowuje się tu jak zwykły przymiotnik i przyjmuje rodzaj żeński, zupełnie jak nasze „przyrodnia”, i właśnie dlatego nie jest to „medio hermana”.

Padrastro i madrastra to poprawne słowa słownikowe, ale przyrostek -astro przyszedł do hiszpańskiego z łaciny z nutą „nie całkiem prawdziwy”, a la madrastra to zła macocha z bajek. Brzmi znajomo? Polska macocha niesie identyczny bagaż, od Kopciuszka po Królewnę Śnieżkę. W obu językach wiele rodzin patchworkowych po prostu zwraca się do siebie po imieniu.

Jak powiedzieć „moja rodzina” po hiszpańsku?

Moja rodzina po hiszpańsku to mi familia. Zaimki dzierżawcze to moment, w którym poznani przed chwilą członkowie rodziny po hiszpańsku zamieniają się w prawdziwe zdania.

Zasada za tabelą: hiszpański zaimek dzierżawczy zgadza się z tym, co posiadane, a nie z posiadaczem — czyli tak jak twoje mój brat i moja siostra. Nowość jest odwrotna, niż się spodziewasz: mi w ogóle nie odmienia się przez rodzaj. Mi hermano i mi hermana biorą to samo mi, choć po polsku stałoby tam mój i moja. Zmienia się tylko przez liczbę: mis hermanos.

Przez rodzaj odmienia się za to nuestro, więc ma cztery formy: nuestro tío, nuestra tía, nuestros tíos, nuestras tías. Zachowuje się dokładnie tak, jak twoja polska intuicja podpowiada dla wszystkich pozostałych. W Hiszpanii to samo robi vuestro.

Konstrukcja z de, bo hiszpański nie odmienia rzeczowników

Przynależność wyrażasz po polsku końcówką: brat Marii, dom moich dziadków. Hiszpańskie rzeczowniki się nie odmieniają, więc ten sam związek trzeba zbudować inaczej — osobnym słówkiem de i szykiem.

Zapamiętaj to jako prostą zamianę: tam, gdzie ty zmieniasz końcówkę, hiszpański dokłada słowo, a właściciel wędruje na koniec. El hermano de María to „brat Marii” i nigdy odwrotnie.

To samo de ratuje cię przed najbardziej mglistym słowem w tabeli. Su hermana to może być jego, jej, pańska albo ich siostra — polskie jego, jej i ich rozstrzygają to same, hiszpańskie su nie rozstrzyga niczego. Kiedy kontekst nie wystarcza, wstaw la hermana de él, de ella albo de usted. Rodzimi użytkownicy robią to bez przerwy.

Abuelito, mami i to, jak rodziny mówią naprawdę

W podręcznikach stoi madre i padre. W domu mówi się cieplej. Hiszpański uwielbia końcówki -ito i -ita, które zdrabniają słowo i dodają czułości za jednym zamachem — a to akurat znasz od podszewki, bo polskie -uś, -unia i -eczka robią dokładnie to samo. W obu językach słowa o rodzinie przyciągają zdrobnienia najmocniej.

Drabinkę rejestru naucz się w całości, bo wejście na zły szczebel zdradza obcokrajowca najszybciej:

1. madre, padre brzmią oficjalnie. Używaj ich w formularzach i mówiąc o czyichś rodzicach. Powiedzieć własnej matce madre prosto w oczy brzmi sztywno, mniej więcej jak nasze „matko” zamiast „mamo”.
2. mamá, papá to codzienny domyślny wybór, w domu i wprost do nich — czyli twoje „mama” i „tata”.
3. mami, papi są najcieplejsze. Naturalne u małych dzieci, a w całej Ameryce Łacińskiej używają ich też dorośli bez cienia dziecinności, jak nasze „mamusia” i „tatuś”. W Meksyku i na Karaibach służą dodatkowo za czułe przezwiska między partnerami.

Zdrobnienie od abuela nie jest dziecinne. Abuelita to w Meksyku słowo codzienne, a nie niemowlęca wersja czegoś poważniejszego, i abuelito tak samo. Tu masz przewagę nad uczącym się Anglikiem: u nas babcia też jest zwykłym słowem, a nie zdrobnieniem od babki. Jeden z najszybszych sposobów, żeby zabrzmieć swojsko.

Przezwiska, które zmieniają się z krajem

Te dwa wiersze z viejo to nie pomyłka. Ta sama fraza znaczy „rodzic” w Buenos Aires i „małżonek” w mieście Meksyk. Polskie „mój stary” trzyma z Argentyną, więc twoja intuicja poprowadzi cię w dobrą stronę — i właśnie dlatego warto poznać to drugie znaczenie, zanim go użyjesz.

Jak opowiedzieć o własnej rodzinie po hiszpańsku

Te szablony zdań zamieniają słowa w rozmowę, a stoją na dwóch czasownikach: tener — co masz i ile ktoś ma lat — oraz ser — kim ktoś jest i skąd pochodzi.

Ile osób:

• Tengo dos hermanos. (Mam dwoje rodzeństwa.)
• No tengo hermanos. (Nie mam rodzeństwa.)
• Soy hijo único. / Soy hija única. (Jestem jedynakiem. / Jestem jedynaczką.)
• Somos cinco en mi familia. (Jest nas w rodzinie pięcioro.)

Kto to jest:

• Mi hermana se llama Ana. (Moja siostra ma na imię Ana.)
• Mi madre es profesora. (Moja matka jest nauczycielką.)
• Mis abuelos son de Colombia. (Moi dziadkowie są z Kolumbii.)
• Mi hermano tiene veinte años. (Mój brat ma dwadzieścia lat.)

Zauważ podział. Wiek idzie przez tener, więc hiszpański mówi „mój brat ma dwadzieścia lat” — i tu akurat jesteś u siebie, bo polski robi to samo, a angielski w tym miejscu się potyka. Zawód i pochodzenie biorą ser. Wszystko powyżej obsłużą po cztery formy każdego: tengo, tienes, tiene, tenemos oraz soy, eres, es, somos. Resztę znajdziesz w naszym poradniku odmiany tener i poradniku odmiany ser.

Miej gotowe jedno pytanie, bo padnie w pierwszej minucie rozmowy: ¿Cuántos hermanos tienes? Odpowiadaj liczbą i rzeczownikiem, licząc z naszej lekcji o hiszpańskich liczebnikach.

Pięciominutowe ćwiczenie, które naprawdę zostaje

Narysuj na kartce swoje drzewo genealogiczne i podpisz każdą osobę po hiszpańsku. Nie listę, tylko drzewo, bo kształt daje każdemu słowu zaczep.

Potem powiedz na głos po trzy zdania o każdej osobie: pokrewieństwo, imię, jeden fakt. Es mi tía. Se llama Marta. Es de Sevilla. Osiem osób pokrywa większość tej lekcji. Żeby ją rozciągnąć, dodaj, kto był w co ubrany, korzystając ze słownictwa z kolorów po hiszpańsku.

To tyle, jeśli chodzi o członków rodziny po hiszpańsku: cztery główne tabele, zasada liczby mnogiej, która skraca robotę o połowę, zaimki dzierżawcze i czułe słowa, których nie drukuje żaden podręcznik. Przewodnik po drzewie genealogicznym w SpanishDict i słownik Real Academia Española rozstrzygną każdy spór. Reszta naszych darmowych lekcji hiszpańskiego czeka.