Liczby po włosku 1-100 (i dalej): kompletna tabela

Liczby po włosku 1-20: pełna tabela

Włoski system liczebników jest jednym z najżyczliwszych w Europie. Nic nie ma więcej niż cztery sylaby, pisownia niemal idealnie pokrywa się z wymową i nie ma tu arytmetyki, która robi z francuskich liczebników łamigłówkę. Oto pierwsza dwudziestka. Wielkie litery pokazują sylabę akcentowaną, „w” czytaj jak polskie w, a „cz” to nasz najbliższy odpowiednik włoskiego c przed e oraz i.

Naprawdę nowych jest tylko jedenaście słów: od zero do dieci. Wszystko od 11 do 19 zlepia je z dieci, a wszystko powyżej 20 układa je na nowo. Aneks włoskich liczebników w Wikisłowniku ma surową listę, jeśli chcesz sprawdzić sam.

Dlaczego 17, 18 i 19 odwracają kolejność

Przeczytaj jeszcze raz liczby od 11 do 19, a znajdziesz zawias. Od 11 do 16 włoski stawia jedność na początku, a dieci na końcu: undici to jeden-dziesięć, sedici to sześć-dziesięć. Przy 17 kolejność się odwraca i dieci przechodzi na front: diciassette to dziesięć-siedem, diciotto to dziesięć-osiem, diciannove to dziesięć-dziewięć.

Dwie pisownie zasługują na spokojne spojrzenie. Diciassette ma podwójne s, a diciannove podwójne n, i te litery mają swoją historię: słowa pochodzą z łacińskiego decem ac septem i decem ac novem, a maleńkie ac zostawiło po sobie spółgłoskę, kiedy całe wyrażenie się zapadło. Napisz diciasette, a Włoch to wyłapie.

Liczba 18 zamiast zyskać literę, traci ją: dieci plus otto daje diciotto, a nie „diciaotto”. To zapowiedź kolejnej sekcji.

Liczby po włosku 20-100 i zasada elizji

Powyżej dwudziestki liczenie to czysty montaż: bierzesz słowo dziesiątki, doklejasz jedność na końcu i piszesz wszystko razem. Venti plus due daje ventidue (22), trenta plus sette daje trentasette (37). Osiem kolejnych słów odblokowuje wszystko do 99.

Zasada elizji: ventuno, nigdy „ventiuno”

To ta zasada, która oddziela uczących się brzmiących po włosku od reszty.

Kiedy słowo dziesiątki spotyka uno albo otto, gubi własną końcową samogłoskę. Obie jedności zaczynają się od samogłoski, a włoski nie pozwala dwóm samogłoskom zderzyć się w środku liczebnika. Dlatego 21 to ventuno, a nie „ventiuno”. 28 to ventotto, 41 to quarantuno, 48 to quarantotto. Dzieje się to przy każdej dziesiątce, za każdym razem.

Szesnaście liczb, jedna zasada. Żadna inna jedność jej nie uruchamia, bo tylko uno i otto zaczynają się od samogłoski. Hasło ventuno w słowniku Treccani notuje właśnie taką formę.

Kreska nad tré

Druga zasada jest mniejsza i łatwiej o niej zapomnieć. Samo z siebie tre nie ma żadnego znaku. Postaw je na końcu złożenia, a dostaje akcent ostry: ventitré (23), trentatré (33), quarantatré (43), aż po novantatré (93).

Ta kreska naprawdę pracuje: znaczy akcent, który pada na ostatnią sylabę, „wen-ti-TRE”. Accademia della Crusca wskazuje akcent ostry é, czyli zamknięte e jak w perché, a nie akcent słaby è. Zapis ventitrè zobaczysz w druku i w menu. To częsta wpadka, nie norma.

Opanuj te dwie zasady, a każda liczba poniżej stu wyjdzie ci dobrze za pierwszym razem.

Jak wymawiać włoskie liczebniki?

Trzy nawyki załatwiają prawie wszystko.

Miękkie c i końcówka -dici

Włoskie c jest twarde („k”) przed a, o i u, a miękkie przed e oraz i. Cinque to „CZIN-kwe”, nie „SIN-kłe”, a cento to „CZEN-to”. Cała rodzina od 11 do 16 kończy się na -dici, czyli „-di-czi”. Powiedz „-di-si”, a niechcący wylądujesz w hiszpańskich liczebnikach. Quattro zachowuje twarde k, bo tam c stoi przed u.

Jedno doprecyzowanie dla polskiego ucha: włoskie c przed e i i leży gdzieś między naszym cz a ć, bliżej ć. Zapis „cz” jest wygodny, ale nie ściskaj języka tak mocno jak w czapce.

Podwójne spółgłoski są prawdziwe

Tu masz przewagę nad większością uczących się. Polski zna prawdziwe zbitki bliźniacze, jak w wanna, lekki czy inny, więc umiesz je już wymówić. Włoski robi dokładnie to samo, a długość spółgłoski potrafi zmienić znaczenie słowa, więc liczby to bezpieczne miejsce na wyrobienie nawyku. Posiedź na t w sette, otto, quattro, settanta, ottanta, i na s w sessanta. Potem zauważ, gdzie podwojenie się kończy: nove i novanta mają pojedyncze v i n, tak samo jak venti, trenta i quaranta.

Gdzie pada akcent

Tu większość tabelek z liczbami milknie albo się myli. Dla nas to najtrudniejszy element całej lekcji, bo polski akcent prawie zawsze siedzi na przedostatniej sylabie i kusi, żeby przenieść ten nawyk na włoski. Dwa wzorce załatwiają niemal wszystko.

Nastki są przednie. W liczbach od 11 do 16 akcent pada tuż przed -dici, czyli na trzecią sylabę od końca: „UN-di-czi”, „DO-di-czi”, „TRE-di-czi”, „KWIN-di-czi”, „SE-di-czi”. Wyjątkiem jest quattordici, o sylabę dłuższe, więc uderzenie siada w środku: „kwat-TOR-di-czi”. Od 17 kształt znów się zmienia: „di-czas-SET-te”, „di-CZOT-to”, „di-czan-NO-we”.

Złożenia akcentują ostatni człon. W ventidue czy quarantadue główny akcent idzie na zamykającą jedność, czyli tam, gdzie padłby w niej samej: „wen-ti-DU-e”, „kwa-ran-ta-DU-e”. Słowo dziesiątki zachowuje lżejsze, poboczne uderzenie, więc możesz usłyszeć delikatny puls na -ran-, ale to nie jest akcent główny.

Formy z elizją działają tak samo i tu uczący się najczęściej robią odwrotnie. Ventuno to „wen-TU-no”, z akcentem na u, a ventotto to „wen-TOT-to”. Mnóstwo tabel drukuje „WEN-tuno”. Wikisłownik i włoskie słowniki wymowy zgodnie stawiają akcent na tej drugiej sylabie.

Włoskie liczby powyżej 100: cento, mille i mila

Cento to 100 i stoi samo. Włoski nigdy nie stawia przed nim słowa „jeden”, więc „uncento” nie istnieje. Setki powyżej doklejają jedność z przodu i nie ma tu ani jednej formy nieregularnej.

Jednej rzeczy cento nie robi: nie skraca się. Tam gdzie dziesiątki gubią samogłoskę, cento zatrzymuje swoje o: 101 to centouno, 108 to centootto. (Skrócone centuno istnieje, ale pozostaje rzadkie.)

Mille zmienia się w mila

1000 to mille, a jego liczba mnoga to mila, więc 2000 to duemila, a nie „duemille”. Ta zamiana łapie każdego początkującego raz w życiu.

Milione i miliardo zachowują się zupełnie inaczej niż mille. To rzeczowniki: biorą un, tworzą liczbę mnogą due milioni i due miliardi i wymagają di przed tym, co liczą. Milion ludzi to un milione di persone.

Jeden zwyczaj zaskakuje wszystkich: włoski zapisuje długie liczby jako jedno nierozdzielone słowo. 654.321 to seicentocinquantaquattromilatrecentoventuno. Każda zasada z tej strony siedzi w środku, z elizją włącznie, na samym końcu w -ventuno.

Włoskie liczebniki porządkowe: primo, secondo i wzorzec -esimo

Liczebniki porządkowe odpowiadają na pytanie „który”. Pierwsza dziesiątka przyszła prosto z łaciny jako osobne słowa i zachowuje się jak przymiotniki, uzgadniając rodzaj i liczbę: primo, prima, primi, prime. Dla nas to znajome, bo polskie pierwszy, pierwsza, pierwsi robią dokładnie to samo.

Od jedenastego w górę całą robotę wykonuje jeden przyrostek. Odetnij końcową samogłoskę liczebnika głównego i dodaj -esimo, akcentując to -e-: undici daje undicesimo („un-di-CZE-zi-mo”), a dalej ventesimo, ventunesimo, centesimo, millesimo.

Dwie końcówki bronią się przed obcinaniem samogłoski: -tré zachowuje swoją i gubi kreskę (ventitré daje ventitreesimo), a -sei zostaje w całości (ventisei daje ventiseiesimo).

Cyfry rzymskie

Włosi wciąż zapisują wieki, papieży i władców cyframi rzymskimi, a czytają je jako liczebniki porządkowe. Il XIX secolo czyta się il diciannovesimo secolo, czyli wiek XIX. Luigi XIV to Luigi quattordicesimo, czyli Ludwik XIV, nigdy „Luigi quattordici”.

Włoskie liczby w praktyce: ceny, wiek, daty i numery telefonu

Tabele nic nie są warte, dopóki ich nie wydasz.

Ceny

Zapytaj quanto costa? (ile to kosztuje?), a odpowiedź wróci jako liczba plus euro, słowo, które nigdy nie zmienia formy: due euro, venti euro, cento euro. Usłyszysz euri w mowie potocznej, ale normą jest nieodmienne euro. Tu masz łatwo, bo po polsku euro też się nie odmienia.

Zapis liczb działa u nas prawie tak samo: włoski stawia przecinek przed częścią dziesiętną, dokładnie jak my, ale tysiące rozdziela kropką tam, gdzie po polsku wstawiamy spację. Zapis 1.250,50 € to tysiąc dwieście pięćdziesiąt euro i pięćdziesiąt centów. Ułamek czyta się ze słowem virgola, więc 5,3 to cinque virgola tre.

Wiek

Włoch nie jest w jakimś wieku. On go ma, tak samo jak my. Quanti anni hai? znaczy „ile masz lat?”, a odpowiadasz słowem ho plus liczba plus anni.

Ponieważ anni zaczyna się od samogłoski, dziesiątki znów się skracają, tym razem z apostrofem: ho vent'anni (mam 20 lat), ho trent'anni (30), ho quarant'anni (40).

Przy 21, 31 i 41 dzieje się coś innego. Te formy skracają się do ventun, trentun, quarantun i nie mają apostrofu: ho ventun anni. Zgubienie samogłoski przed inną samogłoską to elizja, która apostrof dostaje. Ucięcie słowa to apokopa, która go nie dostaje. Szybki test: ventun działa też przed spółgłoską (ventun libri), więc elizją być nie może.

Daty

Włoskie daty stoją na zwykłych liczebnikach głównych, z jednym wyjątkiem. Pierwszy dzień miesiąca bierze liczebnik porządkowy il primo: il primo maggio, czyli 1 maja. Każdy inny dzień to liczebnik główny: il due maggio, il ventitré maggio.

Numery telefonu

Czytaj cyfra po cyfrze, a zawsze cię zrozumieją. Pamiętaj, że 0 to zero, bez żadnego skrótu w rodzaju naszego „zet”: 06 45 67 89 to zero sei, quattro cinque, sei sette, otto nove.

Powiedz teraz na głos swój wiek i dzisiejszą datę po włosku. To dwa prawdziwe zdania zbudowane w całości z tej strony. Centrum włoskiego ma następną lekcję, a najłatwiejsze języki do nauki pokazują włoski w szerszym kontekście.