Liczby po francusku 1-100 (i dalej): kompletna tabela

Liczby po francusku 1-20: słowa, których się uczysz na pamięć

Nauka liczenia po francusku zaczyna się od krótkiej listy. Siedemnaście słów niesie cały system. Zéro aż po seize (0-16) to formy niepowtarzalne, a 17, 18 i 19 są już złożone z części, które znasz: dix-sept to dosłownie „dziesięć-siedem”.

W tabelach wielka litera pokazuje sylabę, na którą lekko naciskasz, choć francuski akcent jest znacznie delikatniejszy niż polski. Trzy znaki umawiamy z góry: „ę” i „ą” czytaj nosowo, dokładnie jak w słowach ręka i wąs, ale bez końcowego n. Znak „ö” to e wymawiane z ustami zaokrąglonymi jak do u. A francuskie r powstaje w gardle, nie na czubku języka.

Powtarzaj 11 do 16 jak wyliczankę, jednym ciągiem: onze, douze, treize, quatorze, quinze, seize. Dobierają się w pary dźwiękowe i zostają w głowie na dobre. Zauważ też, że quatorze i quinze to po prostu quatre i cinq w płaszczu, a to darmowy haczyk pamięciowy.

Liczby po francusku od 20 do 69: jeden czysty wzór

Od 20 do 69 francuskie liczby działają dokładnie tak jak polskie. Bierzesz dziesiątkę, dodajesz jedność, łączysz obie łącznikiem: vingt-deux (22), quarante-sept (47), soixante-trois (63). Pięć słów otwiera pięćdziesiąt liczb.

Jedna drobna komplikacja obsługuje każdą liczbę kończącą się na 1. Kiedy jednością jest un, francuski wsuwa et (czyli „i”) i gubi wokół niego łączniki.

Czyli schemat jest taki: et un przy jedynkach, łączniki przy całej reszcie. Powiedz vingt et un na głos kilka razy, bo to malutkie et jest najczęściej zapominanym słowem na całej tej stronie.

A jeśli dalej stoi rzeczownik rodzaju żeńskiego, un zmienia się w une: vingt et une pages (21 stron), soixante et une minutes (61 minut). Jeden to jedyna francuska liczba, która odmienia się przez rodzaj.

Liczby po francusku od 70 do 99: część, przed którą wszyscy ostrzegają

Oto uczciwa wersja. Po 69 francuski przestaje wymyślać nowe słowa na dziesiątki i resztę drogi liczy dwudziestkami. Dlatego 70 to soixante-dix, czyli „sześćdziesiąt-dziesięć” (60 + 10), 80 to quatre-vingts, czyli „cztery-dwudziestki” (4 × 20), a 90 to quatre-vingt-dix, czyli „cztery-dwudziestki-dziesięć” (4 × 20 + 10). Mistrzem świata jest 97: quatre-vingt-dix-sept, cztery-dwudziestki-dziesięć-siedem (4 × 20 + 10 + 7).

Wygląda to jak zadanie z rachunków. Nie jest nim. To jeden wzór powtórzony trzy razy, a wszystkie słowa w nim już znasz.

Skąd we francuskim liczenie dwudziestkami

Starofrancuski prowadził równolegle dwa systemy. Jeden był dziesiętny, prosto z łaciny: septante, octante, nonante. Drugi był dwudziestkowy, liczył po dwadzieścia i sięgał znacznie powyżej 80. Paryż do dziś trzyma na to dowód. Szpital Hôpital des Quinze-Vingts, założony w 1260 roku przez Ludwika IX, wziął nazwę od 300 niewidomych mieszkańców, dla których go zbudowano: quinze-vingts, piętnaście dwudziestek, 300.

Skąd wziął się sam nawyk liczenia w bazie 20, językoznawcy wciąż się spierają. Najczęstsze wyjaśnienie wskazuje na języki celtyckie, którymi mówiono w Galii przed przyjściem łaciny, a walijski faktycznie do dziś mówi pedwar ugain („cztery dwudziestki”) na 80, choć bezpośrednich dowodów galijskich jest niewiele. Wynik natomiast nie budzi wątpliwości: formy dwudziestkowe wygrały w Paryżu, Akademia Francuska (Académie française) je usankcjonowała, a septante i nonante zostały wypchnięte na obrzeża świata francuskojęzycznego, gdzie mają się znakomicie.

Jak zbudować dowolną liczbę od 70 do 99

Trzy zasady i nie musisz uczyć się trzydziestu nowych słów.

1. 70-79 to soixante plus nastka. Weź sześćdziesiąt i dodaj 10 do 19. 70 to soixante-dix (60 + 10), 75 to soixante-quinze (60 + 15), 79 to soixante-dix-neuf (60 + 19).
2. 80-89 to quatre-vingt plus jedność. Weź cztery dwudziestki i dodaj 1 do 9. 80 to quatre-vingts (4 × 20), 85 to quatre-vingt-cinq (4 × 20 + 5).
3. 90-99 to quatre-vingt plus nastka. Ten sam start, tylko teraz dodajesz 10 do 19. 90 to quatre-vingt-dix (4 × 20 + 10), 96 to quatre-vingt-seize (4 × 20 + 16), 99 to quatre-vingt-dix-neuf (4 × 20 + 19).

Pytanie, które sobie zadajesz, nigdy nie brzmi „jak jest dziewięćdziesiąt?”. Brzmi: „w której dwudziestce jestem i jak daleko poza nią?”. 94 to cztery dwudziestki plus czternaście, czyli quatre-vingt-quatorze. 78 to sześćdziesiąt plus osiemnaście, czyli soixante-dix-huit.

W środku czają się dwie pułapki. 71 zachowuje et ze wzoru dwudziestek (soixante et onze), za to 81 i 91 go odmawiają (quatre-vingt-un, quatre-vingt-onze). A 80 stojące samotnie pisze się quatre-vingts, z s, które znika w chwili, gdy pojawia się kolejna liczba.

Pełna tabela liczb po francusku 70-99

W tej tabeli kryje się jeden prezent od wymowy: t w quatre-vingt nigdy nie brzmi w liczbach od 81 do 99. Quatre-vingt-un to „katr-wę-Ę”, a nie „węt-ę”. Porównaj to z vingt-deux, gdzie t słychać wyraźnie. Jeśli hiszpański wydaje ci się w tym miejscu porządniejszy, to prawda: liczby po hiszpańsku mają osobne słowo na każdą dziesiątkę aż po noventa.

Kto czego używa

Podział jest ostrzejszy, niż przyznaje większość podręczników, więc warto go zapamiętać dokładnie.

Belgia mówi septante (70) i nonante (90), ale przy 80 zostaje przy quatre-vingts. Ta asymetria zaskakuje ludzi i to właśnie ją uczący się mylą najczęściej.

Szwajcaria mówi septante i nonante we wszystkich kantonach francuskojęzycznych. Przy 80 następuje rozłam: huitante to forma używana w kantonach Vaud, Valais i Fribourg, natomiast Genewa, Neuchâtel, Berno i Jura mówią quatre-vingts, tak jak Francja. Octante pojawia się jako forma gwarowa w części Szwajcarii, ale dziś usłyszysz je rzadko.

Septante i nonante są też standardem w Dolinie Aosty we Włoszech oraz w dawnych koloniach belgijskich: w Demokratycznej Republice Konga, Rwandzie i Burundi. Wiktionary opatruje oba słowa również kwalifikatorami dla Akadii i Sabaudii. Pełną listę sprawdzisz w haśle septante w Wiktionary.

Nic z tego nie jest slangiem ani błędem. To starsze formy wywodzące się z łaciny, których po prostu nikt nie unieważnił, bo Belgia i Szwajcaria nigdy nie podlegały Akademii Francuskiej. Naucz się najpierw form francuskich, bo dominują w mediach i na egzaminach, a resztę po prostu rozpoznawaj. Belg zrozumie soixante-dix bez trudu; tyle że możesz nie usłyszeć tego w odpowiedzi.

Liczby po francusku: 100, 1000 i więcej

Po 99 francuskie liczby znowu robią się łatwe. Cent (100) i mille (1000) po prostu stają przed liczbami, które już znasz, a po setce nigdy nie pojawia się et.

Cent i mille zachowują się jak liczebniki, więc nigdy nie biorą un: 100 to cent, 1000 to mille. Million i milliard zachowują się jak rzeczowniki, więc potrzebują un, tworzą liczbę mnogą i wymagają de przed tym, co liczą: un million d'habitants (milion mieszkańców), deux milliards d'euros.

Lata czyta się jak zwykłe liczby, więc 2026 to deux mille vingt-six. A liczby Francja zapisuje po kontynentalnemu: przecinek przy częściach dziesiętnych, wąska spacja przy tysiącach. 1 500,75 wygląda więc dokładnie tak, jak zapisalibyśmy to po polsku, co jest jedną z niewielu rzeczy, o których nie musisz w ogóle myśleć.

Wymowa francuskich liczb: pułapki liaison

To ta część, która oddziela uczącego się od kogoś, kto brzmi płynnie. Kilka francuskich liczb zmienia swoją końcówkę zależnie od tego, co stoi dalej, a six i dix są najgorszymi recydywistami. Zachowały nawyk ze starofrancuskiego: nic przed spółgłoską, dźwięk z przed samogłoską, dźwięk s wtedy, gdy nic nie następuje.

Cztery szczegóły warte zapamiętania.

Neuf jest skąpe ze swoim v. F zmienia się w v przed dokładnie dwoma słowami we współczesnym francuskim, ans i heures, więc neuf ans brzmi „nö-WĄ”, a neuf heures brzmi „nö-WÖR”. Wszędzie indziej zostaje „nöf”.

Vingt ma rozdwojenie jaźni. T słychać w liczbach od 21 do 29, więc vingt-cinq to „węt-SĘK”. T milczy w liczbach od 81 do 99, więc quatre-vingt-deux to „katr-wę-DÖ”. Te same litery, przeciwne zachowanie.

Quatre-vingts łączy się przez z. Skoro 80 nosi zapisane s, quatre-vingts ans brzmi „katr-wę-ZĄ”.

Huit i onze odpychają od siebie słowa. Oba zachowują się tak, jakby zaczynały się od h przydechowego, więc nie ma przed nimi ani elizji, ani liaison: le huit, le onze, nigdy „l'huit”. To ogólny nawyk francuskich liczebników, a nie kaprys tych dwóch słów.

Jeśli gardłowe r w quatre i trois wciąż stawia opór, to zupełnie normalne. Dla polskiego ucha jest to jeden z trudniejszych dźwięków, bo nasze r powstaje na czubku języka, a francuskie głęboko w gardle. To także jeden z powodów, dla których francuski ląduje w środku większości rankingów trudności, a gdzie dokładnie, zobaczysz w zestawieniu najtrudniejszych języków świata.

Pisownia francuskich liczb: s, które przychodzi i odchodzi

Trzy reguły zapisu obejmują niemal wszystkie błędy, które popełniają sami Francuzi.

Vingt i cent biorą s, kiedy są mnożone, i tracą je, kiedy dalej stoi kolejna liczba. Piszesz quatre-vingts euros, ale quatre-vingt-deux euros. Piszesz deux cents personnes, ale deux cent trois personnes. Dlatego właśnie 80 to quatre-vingts, a 90 to quatre-vingt-dix bez s. Jeden wyjątek: s zostaje przed million i milliard, bo to rzeczowniki, więc quatre-vingts millions i deux cents millions są poprawne.

Mille nigdy nie bierze s. Nigdy, niezależnie od tego, co je mnoży: deux mille, cent mille, trois cent mille. (Rzeczownik mille w znaczeniu „mila” owszem, ma liczbę mnogą, ale to zupełnie inne słowo.)

Używaj et w 21, 31, 41, 51, 61 i 71, a wszędzie indziej łączników. Tradycyjna pisownia łączy elementy poniżej stu łącznikami, chyba że pojawia się et. Piszesz więc vingt et un, trente et un, quarante et un, cinquante et un, soixante et un oraz soixante et onze, bez łączników wokół et. Ale 81 i 91 nie biorą go wcale: quatre-vingt-un, quatre-vingt-onze. Nie bierze go też 101: cent un.

Co zmieniła reforma ortografii z 1990 roku

Rektyfikacje z 1990 roku, ogłoszone w Journal officiel i zatwierdzone przez Akademię Francuską, dopuszczają prostszą opcję: łączyć łącznikami wszystkie elementy liczby, bez wyjątku. Daje to vingt-et-un, trente-et-un, cent-deux i deux-cents.

Dziś obie pisownie są poprawne, a Akademia mówi to wprost w swojej nocie o łącznikach w liczebnikach złożonych. Reforma powstała z powodu, który warto znać: łączniki usuwają realną dwuznaczność. Soixante et un tiers znaczy 60 + 1/3, a soixante-et-un tiers znaczy 61/3.

Wybierz jeden system i się go trzymaj. Francuskie szkoły nadal uczą pisowni tradycyjnej, więc vingt et un jest bezpieczniejszym wyborem na egzaminie, a vingt-et-un nikt ci nie policzy jako błąd.

Liczebniki porządkowe i francuskie liczby w praktyce

Liczebniki porządkowe (pierwszy, drugi, trzeci) dostajesz niemal za darmo, gdy masz już główne. Dodaj do liczby -ième, a wcześniej odetnij końcowe e.

A teraz zaprzęgnijmy liczby do pracy. Cztery codzienne zadania pokryją niemal wszystko, czego będziesz potrzebować w tym miesiącu.

Ceny. Najpierw euro, potem centy, bez niczego pomiędzy: 12,50 € to douze euros cinquante. Zapytasz przez Ça fait combien ? („sa fe ką-BJĘ”) albo C'est combien ?

Numery telefonów. Francuskie numery komórkowe mają dziesięć cyfr i czyta się je parami, jako pięć liczb dwucyfrowych. Czyli 06 12 34 56 78 to zéro six, douze, trente-quatre, cinquante-six, soixante-dix-huit. Grupę zaczynającą się od zera czyta się cyfra po cyfrze. To właśnie tu siedemdziesiątki i dziewięćdziesiątki napadają cię w prawdziwym życiu, i dokładnie dlatego tabela powyżej zasługuje na drugie czytanie.

Wiek. J'ai vingt-cinq ans znaczy „mam 25 lat” (Francuz mówi, że lata ma, tak jak my). Uważaj na liaison: „że węt-sęk ZĄ”.

Daty. Używasz zwykłych liczebników głównych z le: le quatorze juillet (14 lipca), le vingt-cinq décembre. Jedyny wyjątek to pierwszy dzień miesiąca, który bierze porządkowy: le premier mai. Połącz to z dniami tygodnia po francusku i umówisz każde spotkanie.

Twoja praca domowa na wieczór: powiedz na głos po francusku swój numer telefonu, potem swój wiek, a na koniec dzisiejszą datę. To trzy prawdziwe zdania zbudowane z tej strony. A jeśli dwudziestkowa matematyka nadal szczypie, nie martw się. Hiszpański i włoski trzymają porządne słowo dla każdej dziesiątki, a jak wypadają w porównaniu, sprawdzisz na naszej liście najłatwiejszych języków do nauki. Wszystko inne, o co francuski prosi początkującego, znajdziesz w dziale francuskim.