Tabela hiragany: wszystkie 46 znaków, ich brzmienie i prawdziwe przykłady

Tabela hiragany: wszystkie 46 podstawowych znaków

Oto pełna tabela hiragany. W każdym wierszu znajdziesz znak, jego zapis w rōmaji według systemu Hepburna (tego samego, który zobaczysz na japońskich drogowskazach, w paszportach i w większości podręczników), podpowiedź wymowy dopasowaną do polskiego ucha oraz prawdziwe japońskie słowo, w którym ten znak występuje.

Zanim zaczniesz się czegokolwiek uczyć na pamięć, przyjrzyj się logice tej siatki. Najpierw idzie pięć samogłosek w kolejności a, i, u, e, o, a każda kolejna spółgłoska łączy się z tymi samymi pięcioma w tej samej kolejności. Dlatego か き く け こ czyta się ka, ki, ku, ke, ko. Tabela nazywa się gojūon, czyli „pięćdziesiąt dźwięków”; dwa jej znaki, ゐ (wi) i ゑ (we), wycofano podczas japońskiej reformy ortografii w 1946 roku, więc zostało tych 46 poniżej.

Dobra wiadomość na start: masz w polszczyźnie niemal komplet potrzebnych dźwięków. Nasze a, i, u, e, o brzmią praktycznie tak samo jak japońskie, a ś, ć, c, ń, ł i stukane r dają ci gotowe te głoski, z którymi anglojęzyczni uczniowie męczą się miesiącami.

Cztery znaki wyłamują się ze schematu i to na nich potyka się prawie każdy. し to shi, czyli nasze „si” z „siana”. ち to chi, czyli „ci” z „ciasta”. つ to tsu, czyli zwyczajne „c” z „cukru”. A ふ to fu, dźwięk w połowie drogi między f a h: nie przygryzaj wargi, tylko dmuchnij przez lekko zaokrąglone usta, jak przy zdmuchiwaniu świeczki. Dwa ostatnie wiersze to osobne przypadki i każdy dostaje niżej własną sekcję.

Tabela hiragany ze znakami dakuten i handakuten

Dodaj dwie krótkie kreski w prawym górnym rogu znaku, a jego spółgłoska stanie się dźwięczna. Ten znaczek to dakuten, nazywany pieszczotliwie ten-ten („kropka-kropka”), a zamiana jest w pełni regularna: k przechodzi w g, s w z, t w d, a h w b. Zastąp kreski małym kółkiem, czyli znakiem handakuten (albo maru, „kółko”), używanym wyłącznie w wierszu h, a dostaniesz p.

To nie jest 25 nowych liter, tylko jeden znaczek na kształtach, które czytałeś pięć minut temu. Dwie pary trafiają w ten sam dźwięk: じ i ぢ to oba „ji”, ず i づ to oba „zu”. Współczesna pisownia niemal zawsze wybiera じ i ず, a ぢ oraz づ przetrwały w kilku złożeniach, w których wciąż prześwituje pierwotne ち albo つ.

Dwadzieścia pięć dodatkowych dźwięków, zero nowych kształtów.

Yōon: małe ゃ, ゅ i ょ

Weź dowolny znak z kolumny i (き, し, ち, に, ひ, み, り, ぎ, じ, び, ぴ) i dostaw za nim pomniejszone ゃ, ゅ albo ょ. Oba ściskają się w jeden takt: き (ki) plus małe ゃ daje きゃ (kya), jedną morę, a nie „ki-ja”. Te połączenia nazywają się yōon, a japońskie liczebniki i słownictwo pochodzenia chińskiego opierają się na nich bez przerwy.

Całą robotę wykonuje rozmiar i przestaje on być subtelny, gdy raz wiesz, czego szukać. びょういん (byōin) to szpital. びよういん (biyōin), z よ pełnej wielkości, to salon fryzjerski.

Cztery z tych połączeń prawie nie występują w rodzimym japońskim i uczciwiej powiedzieć to wprost, niż udawać, że każda kratka zarabia na siebie. ひゅ, みゅ, びゅ i ぴゅ pojawiają się głównie w zapożyczeniach, a te i tak zapisuje się katakaną.

Hiragana a katakana: co do czego służy

Oba pisma pokrywają te same 46 dźwięków, więc か i カ to tak samo „ka”. Różni je zadanie, nie wymowa: hiragana to gramatyka, katakana to pas dla importu.

Hiraganą zapisuje się rodzime japońskie słowa, jak ここ (koko, tutaj), partykuły gramatyczne は, が, を, に, で, へ i の, a także okurigana, czyli końcówki czasowników i przymiotników doczepiane do rdzenia zapisanego znakiem kanji. 食べる (taberu, jeść) zachowuje 食 jako kanji, a べる zapisuje hiraganą, dzięki czemu 食べます i 食べた zmieniają czas, w ogóle nie ruszając kanji. Hiragana dostarcza też furigany, czyli podpowiedzi czytania drukowanych obok nieznanych znaków kanji.

Katakana obsługuje węższy odcinek: zapożyczenia, obce nazwy, onomatopeje, naukowe nazwy zwierząt i roślin oraz wyróżnienia. Tabela katakany to towarzyszka tej strony, zbudowana w tym samym układzie, i to ją warto przeczytać jako drugą. Usuń ze strony katakanę, a tekst w większości nadal będzie się trzymał kupy; usuń hiraganę, a wszystko się rozsypie.

Przypadki szczególne: っ, ん oraz partykuły は, へ, を

Trzy zasady powodują u początkujących więcej błędów niż wszystkie 46 znaków razem wzięte.

Małe っ podwaja następną spółgłoskę. Pomniejszone つ wciśnięte między dwa znaki w ogóle nie mówi „tsu”. Przytrzymuje kolejną spółgłoskę przez jeden cichy takt, jak zawieszenie głosu w środku „oj-oj”. Ta pauza to pełna mora, więc trwa dokładnie tyle, co każdy inny znak w słowie.

Poproś na poczcie o きて, a każesz urzędniczce podejść. Poproś o きって, a dostaniesz znaczek. W druku małe っ siedzi wyraźnie niżej niż pełne つ, więc ćwicz oko na rozmiarze, a nie na kształcie.

ん to jedyna samodzielna spółgłoska. Każdy inny znak w tabeli to samogłoska albo spółgłoska z samogłoską. ん jest dźwiękiem nosowym samym w sobie i liczy się jako osobny takt: ほん (hon, książka) to dwa takty, ho i n, a nie jedna sylaba. Nigdy nie zaczyna japońskiego słowa.

Jego brzmienie dopasowuje się do tego, co następuje, dlatego さんぽ (sanpo, spacer) wychodzi bliżej „sampo”, a りんご (ringo, jabłko) łapie nosowe „ng”. Powiedz słowo w normalnym tempie, a twoje usta zrobią to za ciebie.

は, へ i を zmieniają czytanie, gdy pracują jako partykuły. To największe źródło zamieszania u początkujących i pozostałość po starszej pisowni kana, którą współczesne japońskie zasady zachowały całkiem świadomie.

Masz tu bliską analogię w polszczyźnie. My oznaczamy dopełnienie końcówką przypadka: w zdaniu „piję wodę” to właśnie końcówka mówi ci, że woda jest dopełnieniem. Japoński nie odmienia rzeczowników, tylko dostawia za nimi osobne słówko, które niesie dokładnie tę samą informację. Cała różnica polega na tym, że my wpisujemy ją w słowo, a japoński kładzie ją obok.

A tak wyglądają przy pracy:

• わたしはがくせいです。(Watashi wa gakusei desu.) „Jestem studentem.” To は czyta się „wa”.
• がっこうへいきます。(Gakkō e ikimasu.) „Idę do szkoły.” To へ czyta się „e”.
• みずをのみます。(Mizu o nomimasu.) „Piję wodę.” を czyta się „o”.

Zasada zależy od pozycji, a nie od kaprysu, i to czyni ją dużo łatwiejszą, niż brzmi na początku. W środku zwykłego słowa は to zawsze „ha”: はな (hana) to kwiat, nigdy „wana”. Dopiero gdy は stoi między dwiema częściami zdania, staje się „wa”. Tak samo z へ. を jest jeszcze prostsze: istnieje wyłącznie jako partykuła dopełnienia, więc zawsze czyta się „o”.

Jeden słynny przypadek stoi dokładnie na granicy. こんにちは (konnichiwa, dzień dobry) i こんばんは (konbanwa, dobry wieczór) kończą się na は czytanym „wa”, bo każde z nich było kiedyś pełnym zdaniem z こんにち („ten dzień”) jako tematem. Powitanie zastygło, a partykuła została w środku.

Długie samogłoski: おう czy おお, えい czy ええ

Przytrzymanie samogłoski przez dwa takty zamiast jednego zmienia słowo od razu. おばさん (obasan) to „ciocia”; おばあさん (obāsan) to „babcia”. Jedno dodatkowe あ i po całej różnicy.

Katakana zaznacza to jedną kreską (ー). Hiragana zamiast tego powtarza znak samogłoski:

Dwa dolne wiersze to miejsce, w którym uczący się wpadają. Długie „e” zapisuje się zwykle jako えい, a długie „o” jako おう, choć oba w zwykłej mowie wychodzą jako jedna przeciągnięta samogłoska. せんせい brzmi dużo bliżej „sensē” niż „sen-sej”, a とうきょう (Tōkyō) to „to-o-kjo-o”, cztery takty, a nie dwusylabowe „Tokio”, które znasz z polskiego.

Krótka i naprawdę zamknięta lista słów łamie ten schemat i używa おお: おおきい (ōkii, duży), おおい (ōi, liczny), とおい (tōi, daleki), とお (tō, dziesięć), こおり (kōri, lód), おおかみ (ōkami, wilk) oraz ほのお (honō, płomień). Za tym podziałem nie kryje się żadna reguła, tylko historia, więc naucz się tej garstki na pamięć, a wszędzie indziej pisz おう. ええ jest jeszcze rzadsze i pojawia się głównie w おねえさん (onēsan, starsza siostra).

Podobne znaki hiragany, pogrupowane do nauki

Ucz się ich grupami, nigdy pojedynczo. Oko zapamiętuje kształt przez kontrast, więc postawienie bliźniaka tuż obok jest właśnie tym, co sprawia, że każdy znak zostaje w głowie.

れ / ね / わ. Wszystkie trzy zaczynają się tą samą pionową kreską, a różnica siedzi w tym, jak kończy się druga. ね zawiązuje się na dole w pętelkę, a ねこ znaczy kot, więc wyobraź sobie zakręcony ogon. わ zakręca i się zatrzymuje. れ wyrzuca kreskę w prawo i do góry.

さ / き / ち. Najpierw policz poprzeczki: き ma dwie, さ i ち po jednej. Potem sprawdź ogonek, bo ち to w gruncie rzeczy さ odwrócone w drugą stronę, lustrzane odbicie.

は / ほ / ま. は i ほ stoją na pionowej kresce po lewej stronie; ま takiej nogi nie ma. ほ to po prostu は z jedną poprzeczką więcej, a ま kończy się na dole pętelką, której nie ma żaden z pozostałych dwóch.

る / ろ. Identyczne poza zakończeniem. る zwija się w małą pętelkę; ろ zostaje otwarte. Pętelka znaczy ru, otwarte znaczy ro.

ぬ / め. Ta sama sztuczka. ぬ kończy się pętelką, jak makaron nawinięty na pałeczki; め zatrzymuje się bez niej. Jeśli odróżniasz る od ろ, tę parę też już umiesz.

Japoński plasuje się blisko czołówki najtrudniejszych języków do nauki, a trzy pisma naraz odpowiadają za sporą część tej opinii. Hiragana jest z całej trójki najmniejsza i najbardziej przyjazna.

Skojarzenia, kolejność kresek i codzienna pętla ćwiczeń

Haczyk oparty na kształcie zmienia straszny znak w coś znajomego, a obrazek, który sam wymyśliłeś, trzyma się głowy lepiej niż podany gotowy. Kilka skojarzeń wraca u uczących się najczęściej:

• つ (tsu) zaczyna słowo つなみ (tsunami), a sam znak wygląda jak zawijająca się fala.
• め (me) samo w sobie znaczy oko, więc znak i słowo uczą siebie nawzajem.
• き (ki) ma dwa ząbki jak klucz, a angielskie „key” czyta się dokładnie „ki”.
• ふ (fu) rysuje się często jako górę Fudżi, ふじさん, która zaczyna się tym samym dźwiękiem.

Kolejność kresek warto ustawić dobrze od pierwszego dnia. Odręczne pisanie na telefonie i tablecie czyta kolejność oraz kierunek kresek, a nie tylko gotowy obrazek, więc znak zbudowany w złej kolejności potrafi się nie rozpoznać. Zasady są trzy: z góry na dół, z lewej do prawej, a kreska pozioma przed pionową, która ją przecina. Animowane diagramy znajdziesz w tabeli hiragany Genki od The Japan Times, gdzie dla wszystkich 46 znaków odtworzysz kolejność kresek i nagranie, a hasło o hiraganie w Wikipedii opowiada, skąd te kształty się wzięły.

Na codzienną praktykę: czytaj przykładowe słowa na głos, a potem nazwij każdy znak, zasłaniając kolumnę z rōmaji. Naturalnym następnym krokiem są liczby, bo przewodnik po japońskich liczebnikach korzysta z tej samej kany, której właśnie się nauczyłeś. Centrum języka japońskiego układa resztę drogi po kolei.